آموزش تعمیرات تخصصی خودرو ، فروش دیاگ
آموزش تعمیرات تخصصی خودرو ، فروش دیاگ
مالتی پلکس

به نام خالق دانش
  
 

MAFAK

 

مرکز اطلاعات فنی خودرو 

 

مجموعه مافک
 
.......................
 

مالتی پلکس

 

پس از اضافه شدن روز به روز وسایل الکتریکی و الکترونیکی به خودرو ، دیگر سیتم قدیمی سیمکشی اتومبیل ها ، توان پاسخگویی به خواست صاحبان را نداشتند.

پیچیدگی آنها باعث شده بود تا کار تعمیر و عیب یابی کند و پر خطا شود.

برای یافتن یک اتصالی ساده میبایست کل مسیر سیم کشی موجود در خودرو چک میشد.

اطلاعات جدید خواست مشتریان (مانند سرعت متوسط و مصرف سوخت و اعلام وضعیت تعمیرات دوره ای) نیاز به نصب سیستم اضافی مانند سخنگوی سمند داشت

اما با استفاده از سیستم مولتی پلکس ، همه چیز ساده تر ولی امروزی تر شده.

مولتی پلکس در تعریف ساده ، استفاده از سیم های مشترک و ساماندهی آنها توسط یک مغز الکترونیکی  (ECU)

است.

 

آشنایی با اصول کلی مولتی پلکس در صنعت:

 

دیدکلی

هر گاه بخواهیم از یک خط ارتباطی (شامل انتقال با کابل و یا انتقال با آنتن بی سیم)

همزمان چنین کانال رادیویی و یا تلویزیون را با هم بفرستیم، بایستی از عمل مولتی پلکس کردن (Multipexing) استفاده نماییم که این دو تکنیک جداگانه دارد که یکی مولتی پلکس کردن روی فرکانس حامل است و دیگری مولتی پلکس کردن روی زمان.

 

مولتی پلکس کردن روی فرکانس

این روش بطور خلاصه FDH نام دارد که F حرف اول کلمه Freguency و D حرف اول کلمه Division و M حرف اول کلمه Multiplexing است.

می‌دانیم که جهت ارسال اطلاعات رادیوئی و یا تلویزیونی ، اطلاعات مورد نظر مثلا صدای گیرنده یا عکس را روی یک فرکانس حامل سوار می‌کنند و از طریق آنتن در فضا می‌فرستند.

حال اگر بخواهیم بعنوان مثال دو ایستگاه رادیویی را از طریق یک آنتن ارسال کنیم، کافیست که اولی را روی حامل F1 و دومی را روی حامل  F2 سوار کنیم (یا مدوله کنیم).

پس این مجموعه را روی هر کانالی که مورد نظر باشد، بعنوان یک اطلاعات واحد از طریق آنتن ارسال کنیم، در اینجا چون اطلاعات ایستگاه رادیویی اولی در کنار اطلاعات ایستگاه رادیویی دومی قرار گرفته ، لذا ممکن است رویهم اثر گذارند. این را Crosstalk می‌نامند.

جهت جلوگیری از این امر ابتدا وقتی هر کدام از این صداها را روی فرکانسهای F2 , F1 سوار کنیم، آنها را از فیلترهای مخصوص عبور می‌دهیم. این متغیرها طوری طراحی شده‌اند که تنها فرکانس حامل مربوط را می‌دهد. این روش کاربرد بسیار وسیعی در مخابرات دارد.

 

مولتی پلکس کردن روی زمان

این روش بطور خلاصه TDH نام دارد.

که T حرف اول Time و D حرف اول Division و M حرف اول کلمه Multiplexing است.

این روش بدین صورت است که اطلاعات مورد نظر را به قطعات ریز و کوچک تقسیم می‌کنند و توسط یک کلید متغیر هر زمان یکی از قطعات را ارسال می‌دارند.

فرض کنید بخواهیم سه نوع اطلاعات c , b , a را به طریقه TDM بفرستیم.

در لحظه t1 کلید ، اطلاعات a و در لحظه t2 کلید اطلاعات b و بالاخره در لحظه t3 کلید اطلاعات مربوط به سیگنال c را دریافت و پس از تقویت روی آنتن می‌برد و مجددا این عمل تکرار می‌شود و دوباره از سیگنال a و بعد b و بالاخره c نمونه برداری شده و فرستاده می‌شود و الی آخر.

در گیرنده بایستی عکس این عمل اتفاق بیافتد.

یعنی آنچه را که فرستنده اصلی فرستاد، دریافت کند و توسط یک کلید اطلاعات هر خط به تفکیک برای قسمتهای مجزای خود (مثل ( c , b , a  در کنار هم چیده شود.

حال با قرار دادن یک متغیر پایین گذر و دریافت پوش ستونهائیکه از این طریق بدست آمده ، می‌توان اطلاعات c , b ,   a  را نمونه برداری و دریافت نمود.

آنچه که در این رابطه بایستی تاکید کرد، این است که یک سری که در لحظات t3 , t2 , t1 از اطلاعات c , a , b نمونه برداری می‌کند ، با کلیدی که عکس این عمل را در گیرنده جهت مجزا کردن اطلاعات فوق انجام می‌دهد.

بایستی همزمان و هم فاز باشد، در غیر اینصورت اطلاعات a وارد b و از آن وارد c شده و به همین ترتیب ادامه می‌یابد و نتیجه غلط بدست می‌آید.

در ضمن کلید نمونه برداری کننده بایستی خیلی سریع کار کند که معمولا ازنوع الکترونیکی می‌باشد.

 

چشم انداز

روش TDM در صنعت ساده تر از FDM است، ولی قابلیت فنی آن کمتر است.

در عوض FDM روش مدرن با کیفیت ارسال اطلاعات با باند وسیع می‌باشد، ولی گران قیمت و پیچیده است.

مالتی پلکس در کم کردن حجم سیمها در خودرو نقش زیادی داشته است برای مثال درپژو 206

 

محدودیتهای سیستم سیمکشی معمولی

در طی دو  دهه  گذشته  پیچیدگی  سیستمهای  سیمکشی  مدرن به طور پیوسته افزایش یافتهاست و در سالهای  اخیر  این  افزایش  به شدت  چشمگیر شده  است

اکنون کار به جایی رسیده است که  اندازه  و وزن دسته  سیم  به مشکل  مهمی  تبدیل  شده است  تعداد سیمهای لازم در مورد اتومبیلهای رده بالا حدود 1200 رشته می رسد

دسته سیم لازم برای کنترل همه کارکردهاییکه به در سمت راننده مربوط می شود ممکن است تا 50 رشته  سیم داشته باشد و سیستمهای واقع در ناحیه  داشبورد  ممکن  است به  تنهایی بیش از  100 رشته سیم  و اتصال داشته باشند

بنابراین  اشکار  است  که گذشته از مشکل  بدیهی اندازه و وزن دسته سیم با  افزایش اتصالها و سیمها  احتمال  بروز عیب  هم  بیشتر می شود  تخمین  زده می شود  که هر 10 سال  پیچیدگی سیم کشی اتومبیل دو برابر  می شود

تعداد سیستمهای که به صورت الکترونیکی کنترل می شود پیوسته رو به افزایش است هم اکنون استفاده از بعضی از این سیستمها متداول شده است و استفاده از بعضی دیگر نیز رو به افزایش است به عنوان نمونه چند تا از این سیستمها را نام می بریم

سیستم اداره موتور

سیستم ترمز قفل نشو

سیستم کنترل کشش

سیستم متغیر تنظیم زمانی سوپاپ

سیستم کنترل جعبه دنده

سیستم تعلیق فعال

همه این سیستمها کار خود را انجام  می دهند اما به یکدیگر هم مربوط اند بسیاری از حسگرهای که برای یک واحد کنترل الکتریکی داده فراهم می کنند بین همه واحد یا بعضی از انها مشترک اند

یکی از راههای ممکن استفاده از یک کامپیوتر برای کنترل همه سیستم هاست 

اما تولید این کامپیوتر به تعداد کم بسیار پرهزینه است را دوم استفاده  از گذرگاه مشترک دادهاست بدین ترتیب ارتباط بین مدولها برقرار می شود و اطلاعات دریافتی از حسگرهای وسایل مختلف در دسترس همه وسایل قرار می گیرد

حال این فکر را کمی توسعه می دهیم اگر بتوان دادها را از طریق یک سیم انتقال داد و به همه بخشهای اتومبیل رساند ان  گاه می توان سیمکشی اتومبیل را به سه رشته سیم کاهش داد

این سیمها عبارت خواهند بود از یک سیم برق  یک  سیم اتصال بدنه و یک سیم  سیگنال  فکر استفاده از یک سیم برای انتقال چندین سیگنال فکر تازه ای  نیست و سالهاست که در عرصه های مانند مخابرات را دور به کار می رود

برای (مالتی پلکس) کردن چندین سیگنال روی یک سیم از دو راه اصلی استفاده می شود

این راها عبارت اند از مالتی پلکس کردن تقسیم فرکانسی و مالتی پلکس کردن تقسیم رادیویی است اگر بیش از حد ساده کردن موضوعی پیچیده قابل قبول باشد 

میتوان گفت که نوعی از مالتی پلکس کردن تقسیم زمانی معمولا در انتقال سیگنالهای رقمی به کار می رود

حال سیستمهای سیمکشی ماتی پلکس را برای کاربرد اتومبیل بررسی می کنیم این نوع سیمکشیرا سیستم  برق رسانی حلقوی  نیز می نامند 

استفاده  از سیستمهای سیم کشی مالتی پلکس سالهای متمادی بررسی شده است و در اواخر دهه 1970 لوکاس سیستمی را ابداع کرد که برای ازمایش  روی اتوبوسهای لیلاند نصب شد

قبلا همین سیستم را روی رور 2000 ازومده بودند در مالتی پلکس گذرگاه داده و کابلهای برق رسانی باید به همه نواحی سیستم برقی اتومبیل سرکشی کنند

برای تجسم طرز کار این سیستم رویدادهایی را که هنگام روشن و خاموش کردن چراغهای بغل رخمی دهند

در نظر بگیرید ابتدا وقتی راننده کلید چراغ را میزند سیگنال منحصر به فردی روی گذرگاه داده قرار می گیرد این سیگنال را فقط گیرندهای خاصی تشخیص می دهند که جزئی از هر مجموعه چراغ هستند

این گیرندها به نوبه خود بین سیم برق و چراغها اتصال برقرار می کنند در هنگام خاموش کردن چراغها نیز عملیاتی به همین ترتیب  انجام می شود با این تفاوت که این بار رمزی  که وارد گذرگاه  داده می شود  متفاوت  است و فقط گیرندهای مقتضی ان را به عنوان رمز خاموشی شناسایی می کنند

 

گذرگاه داده مالتی پلکس

برای انتقال دادهای مختلف از طریق یک خط باید چندین معیار را به دقت تعریف و بر سر انها توافق کرد این تعریف معیارها را قرار داد ارتباطی می نامند بعضی از متغیر هایی که باید تعریف شوند به قرار زیرند

 

روش نشانی دادن

ترتیب انتقال

سیگنالهای کنترل

خطایابی

سرعت یا اهنگ انتقال

محیط مادی را نیز باید تعریف و بر سر ان توافق کرد محیط مادی شامل موارد زیر است

واسطه انتقال مثلا سیم مسی تار نوری و غیره

نوع رمز گذاری برای انتقال مثلا قیاسی و یا رقمی

نوع سیگنال مثلا ولتاژ جریان فرکانس و غیره

 

مدار مورد استفاده  برای  براورده کردن  معیارها بالا  را مدار  فصل مشترک گذرگاه می نامند و غالبا به صورت یک ای سی است در بعضی موارد این ای سی مدارهای اضافی مثلا به صورت حافظه دارد

اما با توجه به این که تعداد زیادی از این تراشه ها در اتومبیل مصرف می شود می توان انها را به قیمت ارزان تولید کرد مانند هر سیستم قراردادی دیگر انتظار می رود که بتوان از فقط یک قرارداداستفاده کرد اما همیشه هم این طور نیست

 

سیستم مولتی پلکس پژو 206

از اولین خودرویی که در سری تولید انبوه تولید شد تا کنون زمان زیادی می گذرد.

پروسه ی تولید خودروها پیشرفت زیادی کرده وقطعات یکی پس از دیگری دچار تغییرات تکنولوژیک شده اند، اما چیزی که تا چند سال پیش تقریبا بدون تغییر مانده است سیم ها و دسته سیم هایی است که در خودرو ها استفاده می شود.

 

لزوم تغییر و ارتقای کیفی آنها تا بدان جا مهم است که اگر نگاهی گذرا به میزان تراکم وطول آنها در خودرو ها داشته باشیم خواهیم دید که حجم و وزن عمده ای از خودروها را دسته سیمها تشکیل می دهد.

اصولا در هنگام برخورد اول با سیستم الکترونیک خودرو پژو نیز اولین چیزی که نظر ما را به خود جلب می کند دسته سیمها وتعداد زیاد سیمهایی است که قطعات مختلف برقی را به یکدیگر متصل می کنند.

تکنولوژی مولتی پلکس راه حل کامل مناسبی برای حل این معظل بود که علی رغم پیچیدگی نسبتا زیاد تئوریک به درستی و تا حد امکان موجب کاهش میزان استفاده از سیم های متعدد در خودرو می شود.

این تکنولوژی که اولین بار در صنعت ارتباطات کلامی به کار گرفته شد شهرها و روستا ها را به کمک دو رشته سیم به یکدیگر وصل کرد. پس از آن این صنعت با تکنولوژی ماکروویو  تلفیق شده و سپس نوبت به صنایع خودرو رسید.

سیستم مولتی پلکس یکی از سیستمهای نوین ارتباطی بوده در اغلب شرکت های صنعتی برای ارتباط تجهیزات و کامپیوترها به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد و یکی از جدیدترین پیشرفت های تکنیکی می باشد که موجبات تحولات عظیمی را در صنایع مختلف به وجود آورده است.

سازنده های مختلفی در این زمینه کار کرده اند که هر یک به نوبه ی خود مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند

 

از معروف ترین استانداردهای مولتی پلکس می توان به موارد زیر اشاره کرد :

 

استاندارد J 1850 : ساخت آمریکا که بر روی خودرو های شرکت های کرایسلر ، جنرال موتور و فورد استفاده می شود.

استاندارد Proprietary : ساخت ژاپن که بر روی خودرو های شرکت های ژاپنی استفاده می شود.

استاندارد ABUS : ساخت آلمان که بر روی خودرو های شرکت فولکس واگن استفاده می شود.

استاندارد VAN : ساخت فرانسه که بر رور خودرو های شرکت های پژو و رنو استفاده می شود .

استاندارد CAN : ساخت آلمان که بر روی خودرو های شرکت های بنز ، بی ام و ، ولوو و فیات استفاده می شود .

 

نکته مهم  :

در میان این استاندارد های ارتباطی ، استنادارد CAN  نسبتا موفق تر بوده و اکنون در بین شرکت های سازنده ی خودرو تمایل نسبی برای استفاده از آن در روی خودرو های تولیدی وجود دارد.

در خودرو های پژو از استاندارد های VAN  و CAN  استفاده شده است

 

دلایل نیاز به استفاده از سیستم مولتی پلکس

افزایش بیش از حد تعداد ارتباطات بین ECU  ها و سنکرون سازی آن ها : اگر به زیر داشبورد پژو 405 یا 607 نگاه کنید این مطلب را تصدیق می کنید.

افزایش بیش از حد تعداد قطعات الکتریکی و نیاز به آینده نگری : این مطلب در خودرو های ایرانی که اکثرا واجد کسری از ECU  های شرکت سازنده هستند کمتر دیده می شود اما با دقت در خودروهایی مانند پژو 607 به این مهم پی می بریم.

نیاز به ساده سازی بین دسته سیم ها : ساده سازی موضوع مهمی است که حتی در 206 غیر مولتی پلکس با ابداع BSI  مورد توجه قرار گرفته است.

افزایش کیفیت ، راحتی و ایمنی : این فاکتورها دنیای جدیدی را پیشاروی خودرو ها باز می کنند که در سیستم غیر مولتی پلکس یا به سادگی قابل استحصال نبوده و یا در صورت امکان ، به چندین ده متر سیم نیاز است .

این عامل در خودرو های پژو که رقم آخر آن ها به 6 و 7 و در آینده به 8 ختم می شود به خوبی استفاده شده است که در مورد آن بحث خواهد شد .

تنظیمات جدید ( آلودگی ، سیستم ترمز و ... ) : اتصال سیستم های جدید کارایی های بیشتری را به همراه دارد که در این مورد توضیح داده خواهد شد .

افزایش کیفیت و کمیت های عیب یابی : کسانی که آ شنایی مختصری با دستگاه های عیب یاب استاندارد دارند و بر روی هر دو خودروی 206 غیر مولتی پلکس و مولتی پلکس کار کرده اند می دانند که تا چه حد کارایی دستگاه های عیب یاب در روی خودروی مولتی پلکس بالاتر است

به گونه ای که تا ریزترین فرمانبرهای موجود در خودرو حتی سوزن آمپر دور موتور را نیز می توان جداگانه تست کرد.

در حالی که در سیستم غیر مولتی پلکس این موضوع به این سادگی ها نیست.

مدیریت همگون قطعات تولید شده توسط سازنده های مختلف : یکی از معظلات سازنده های خودرو آداپته کردن قطعات شرکت های مختلف با سیستم خودروی آن هاست.

در حالی که در سیستم جدید تنها کافی است سفارش قطعه ای داده شود که بتواند طبق استاندارد شبکه اطلاعات خود را وارد خودرو کند.

در این حالت اضافه کردن سیستم های جدید نیز کاری بسیار ساده بوده و خودرو قابلیت افزایش آپشن را با اطمینان بیشتر و صرف هزینه ی کمتر دارا است.

 

هندسه  شبکه های اطلاعاتی

انواع هندسه  شبکه های اطلاعاتی  مولتی پلکس به شرح زیر است

 

شبکه Star  : پیکر بندی ستاره که در آن تمامی ECU  ها به طور جداگانه به یک ECU  مرکزی متصل می شوند.

شبکه Bus  : در این شبکه تمامی ECU  ها به طور جداگانه پس از اتصال به دو خط گذرگاه داده ها به یکدیگر متصل می شوند.

شبکه Tree  : این شبکه مجموعه ای از شبکه های Star  و Bus  می باشد.

شبکه Ring  : در این شبکه هر ECU  حد فاصل بین دو ECU  دیگر است.

شبکه Lattice  : در این شبکه ارتباط بین ECU  ها به صورت رندوم برقرار می شود.

 

نکته مهم :

شبکه  مولتی پلکس خودرو 206 از یک نظر با در نظر گرفتن BSI  به عنوان ECU  مرکزی شبکه  Star ، از نظر دیگر با توجه به انتقال داده ها روی دو خط سیم به هم پیچیده شبکه Bus  و از یک دید دیگر با توجه به قرار گرفتن یک ECU  بین دو ECU  دیگر شبکه Ring خواهد بود.

نحوه ی انتقال اطلاعات در شبکه های مولتی پلکس خط تلفن

دو رشته سیم به هم پیچیده فرکانس بالا

سیم های کواکسیال

فیبر نوری

ارتباط مادون قرمز

ارتباط رادیویی 

 

نکته:

در خودروی 206 از روش دو رشته سیم به هم پیجیده استفاده شده است.

مختصری در مورد چگونگی تبدیل اعداد به کدهابا توجه به این که سیستم مولتی پلکس خودروی 206 دیجیتال است بنابر این اعداد ، متغیر ها و پارامتر های ارائه شده توسط کنترل یونبت ها باید به اعداد دیجیتال که در واقع همان صفر و یک هستند تبدیل شوند.

 

این عمل به سادگی مثال های زیر انجام می شود

تبدیل دمای 19 درجه هوا ، حس شده توسط سنسور دمای هوا ی خارج از خودرو به کد دیجیتال

19/2 = 9    R = 1

9/2 = 4      R = 1

4/2 = 2      R = 0

2/2 = 1      R = 0

1/2 = 0      R = 1  ↑

 

نکته:

نحوه خواندن اعداد ) R ها ( از پایین به بالا است.

در نتیجه عدد 19 در مبنای 10 برابر کد دیجیتال 10011 در مبنای 2 است.

این عدد در شبکه ارسال شده و سپس توسط یونیت دیگری دریافت می شود.

یونیت مقصد باید این کد را رمز گشایی نماید ، لذا روش زیر را به کار می برد :

کدگشایی 10011 برای به دست آوردن مجدد دمای هوای حس شده توسط سنسور دمای هوای خارج از خودرو :

10011 = 1*2  +1*2  +0*2  +0*2  +1*2 = 1+2+0+0+16 = 19

در نتیجه عدد 10011 در مبنای دیجیتال برابر عدد 19 در مبنای 10 است

 

نحوه آشکارسازی خطا های انتقال اطلاعات در سیستم های مولتی پلکس

امکان برگشت اطلاعات و چک مجدد.

استفاده از متد چک سام Check sum .

استفاده از متد بیت های پریتی Parity .

استفاده از متد کنترل CRC ( Cycle Redundancy Code ). در این روش با در نظر گرفتن طول پیام ، فریم اطلاعاتی کوچکی به طول 15 بیت ساخته و ارسال می کردد که در آن بروز خطا در انتقال اطلاعات قابل آشکار سازی و تصحیح است.

عملیات تصحیح خطاها.

 

نکته:

در 206 مولتی پلکس برای آشکار سازی خطا در ارسال اطلاعات از روش کنترل CRC  استفاده می شود.

 

اهداف استفاده از سیستم مولتی پلک در 206

به طور کلی مهم ترین اهداف سیستم مولتی پلکس 206 را می توان به شرح زیر بیان داشت :

تقلیل میزان دسته سیم ها در جهت تسهیم اطلاعات مشترک سیستم های الکترونیک خودرو.

مثال: اطلاعات نور خودرو ( BSI , COM 2000 …, ).

اطلاعات موتور خودرو ( سرعت ، دما ، ... ) برای ECU  های آمپر ، گیربکس و ... .

توسعه سیستم های مختلف در خودرو با استفاده از یک متدولوژی مشترک.

مثال: CD changer  و سیستم ناوبری و ... . سنسور باران و سنسور روشنایی .

افزایش کارایی و عملکرد سیستم با توجه به دسترسی سریع به اطلاعات.

مثال: ایجاد سازگاری صدای رادیو با سرعت خودرو.

ایجاد حالت اتوماتیک در برف پاک کن های عقب در هنگام وقوع همزمان دنده عقب و باران.

افزایش کارایی های عیب یابی و ایمنی.

مثال: ایجاد خود عیب یابی و ذخیره اطلاعات در ECU  های باهوش.

برقراری حالت ایمنی در زمان وقوع یک عیب خاص در ECU  ها ( مانند روشن شدن برف پاک کن و چراغ های جلو در هنگام خرابی BSI  )

 

معایب سیستم مولتی پلکس در روی خودروی 206

پیچیده شدن قابل ملاحظه فنی و تکنیکی سیستم های الکترونیک خودرو به گونه ای که طبق روال گذشته نمی توان با سعی و خطا در روی خودرو به ماهیت کاری سیستم های مختلف پی برد.

وابسته شدن اکید کنترل یونیت های موجود در خودرو به دستگاه های عیب یاب استاندارد  پژو برای پیدا کردن عیب و رفع آن ها.

نیاز به آموزش های طولانی مدت و کلاسیک برای فراگیری سیستم و یادگیری چگونگی انجام تعمیرات.

نیاز به تعویض یک قطعه گران قیمت مانند BSI  یا COM 2000  به دلیل وجود یک عیب کوچک.

کمبود تجهیزاتی که در هنگام به وجود آمدن مشکل حاد فنی بتواند سیستم را آنالیز نماید.

عدم امکان اضافه کردن اکثر سیستم های تجاری مورد نیاز یا علاقه در روی خودرو.

عدم امکان استفاده از اکثر تجهیزات الکترونیک خودرو بر روی خودرو دیگر برای تست یا بر حسب نیاز.

ساختار سخت افزاری ECU  های سیستم مولتی پلکس خودرو 206

هر ECU  خودرو 206 مولتی پلکس دارای یک سری پایه های Input  و Output  و یک اوسیلاتور تولیدفرکانس  ( که می تواند بر مبنای RC  و یا کوارتز باشد ) ، یک VAN  و یا CAN  کنترلر ( بر مبنای این که ECU  مربوطه به شبکه CAN  یا VAN  متصل باشد ) و یک پورت ترانسیور Transceiver  ( فرستنده و گیرنده ) است که همزمان می تواند اطلاعات ارسالی را در یافت نماید.

تمامی ECU  ها در هنگام ارسال و دریافت اطلاعات توسط ECU  دیگر قادر به مشاهده اطلاعات روی گذرگاه داده ها ( که شامل دو سیم اطلاعاتی به هم پیچیده است ) می باشند و از این طریق می توانند اطلاعات مربوطه را ارزیابی نموده و در صورت مرتبط بودن با اطلاعات از آن استفاده نمایند.

به عنوان مثال وقتی اطلاعات سنسور دور موتور بر روی گذرگاه داده ها ارسال می گردد از طریق BSI  این اطلاعات بر روی شبکه CAN  ،  VAN Comfort  و VAN Body  ارسال می گردد.

در این حالت به عنوان مثال ECU   های تهویه ( A/C  ) ، آمپر چهارگانه ، نمایشگر چند منظوره و رادیو از این اطلاعات برای تصحیح عملکرد خود و یا نمایش داده ها استفاده می کنند.

 

وظایف BSI  در سیستم مولتی پلکس

این ECU  قلب ساختار مولتی پلکس  بوده و وظیفه اصلی را به عنوان Server  شبکه به عهده دارد.

 BSIگذرگاهی برای ارتباط سه BUS  مختلف بوده و این اطلاعات را بین ECU  فرستنده تا گیرنده منتقل می کند.

BSI وظیفه فعال سازی و Standby  سیستم VAN  را نیز بر عهده دارد و برق اصلی سیستم شبکه را نیز کنترل می کند.

همچنین واسطه بین تجهیزات عیب یابی و ECU  هایی است که به سیستم VAN  متصلند.

 

انواع شبکه در سیستم مولتی پلکس

به طور کلی دو نوع BUS  وجود دارد  VAN  و : CAN   حداکثر تعداد این شبکه ها در اکثر خودرو ها سه سیستم می باشد که در خودرو 206 عبارتند از:

شبکه VAN Comfort  با سرعت kbit/s  125

شبکه VAN Body  با سرعت )  kbit/s  5/62  در برخی از خودرو ها دو شبکه VANBody  وجود دارد مانند 607  (

شبکه CAN  یا Power Train  با سرعت kbit/s  250

دو سیم به هم پیچیده در شبکه های VAN Comfort  و VAN Body  ، Data و DataB  نامیده شده و دو سیم شبکه  CAN   به ترتیب CAN Hi  و CAN Low  نام دارند.

حداکثر سرعت در CAN Low  برابر kbit/s  125 و حداکثر سرعت در CAN Hi  برابر Mbit/s  1 می باشد

توجه:اطلاعات ما بین ECU  های مختلف که بر روی شبکه های مختلف مذکور متصلند از طریق BSI  صورت می پذیرد.

 

روش انتقال اطلاعات در شبکه های مولتی پلکس VAN  و CAN

اطلاعات به سه صورت زیر انتقال می یابد :

روش نقطه به نقطه Point to point  : که در این حالت اطلاعات ارسالی از یک ECU فقط به یک ECU  دیگر انتقال می یابد.

در این روش  ECU مصرف کننده دریافت اطلاعات را باارسال  بیت ACK   بر روی دو سیم مولتی پلکس به ECU  فرستنده اعلام می دارد

روش چند نقطه ای Multi point  : در این روش اطلاعات ارسالی یک ECU  مورد مصرف چند ECU   خاص قرار می گیرد.

از آن جایی که اعلام دریافت اطلاعات از طرف یک ECU  بر روی شبکه به معنای دریافت اطلاعات توسط تمامی ECU  ها تلقی خواهد شد ( بر روی شبکه در آن واحد فقط یک بیت صفر و یا یک قرار می گیرد ) لذا عملیات ACK  انجام نمی شود.  

روش انتشاری  Broadcast   : اطلاعات ارسالی در این روش در شبکه ارسال شده و هر ECU  بر حسب امکان استفاده از اطلاعات می تواند آن را از روی شبکه بردارد.

در این روش نیز همانند روش چند نقطه ای نیاز به ACK  نیست

 

نکته مهم

در روش چند نقطه ای و انتشاری در شبکه های VAN  اگر اطلاعات در یک ECU  مصرف کننده به درستی دریافت نشده و یا اصلا دریافت نشود

سیستم کار خود را بدون هیچ ترفندی ادامه می دهد و ECU  مذکور بدون تداخل ، نسبت به استفاده و مونیتورینگ اطلاعات به دست آمده اقدام می کند.

مثلا اگر اطلاعات دمای آب به اشتباه به آمپر برسد ECU  داخل آمپر نسبت به نمایش مقدار غلط اقدام می کند و مانع از در یافت این اطلاعات توسط بقیه ECU  ها یی که از این اطلاعات استفاده می کنند نمی شود.

اما در شبکه CAN  از آن جایی که تمامی ECU  های متصل به شبکه از نوع Master هستند اگر اطلاعات مورد استفاده برخی ECU  ها توسط یک ECU  برای بقیه ارسال شود و یک ECU  نتواند اطلاعت را درست دریافت کند با ارسال 6 بیت صفر در روی شبکه قسمت پایانی فریم اطلاعات ( EOF ) را خراب می کند.

این خراب شدن فریم اطلاعاتی به طور همزمان توسط تمام ECU  ها دیده می شود.

لذا کلیه ECU  ها صبر کرده تا در دور بعدی ارسال Data  همگی یک مقدار یکسان را دریافت کنند.

به عنوان مثال اگر اطلاعات سرعت خودرو به طور صحیح به ECU  های انژکتور ، ABS  و گیربکس اتوماتیک نرسد کار خودرو مختل می شود لذا از ارسال اطلاعات به شبکه VAN  جلوگیری به عمل می آید.

 

نکته مهم

البته شمارنده ای در ECU  های متصل به شبکه CAN  وجود دارد که در صورت مشاهده شدن خطای اطلاعات ، ECU  مسئول پس از چند بار خطا از مدار به کل خارج می شود تا بقیه ECU  ها دچار اختلال نشوند و بدین صورت است که در صورت خرابی یونیت گیربکس اتوماتیک ECU  انژکتور قادر به ادامه کار خود خواهد بود.

 

سیستم استاندارد ارسال اطلاعات در شبکه ( مولتي پلكس )

برای ارسال اطلاعات از طریق سیستم مولتی پلکس استانداردهای مختلفی وجود دارد.

استاندارد مخصوص خودرو 206، O.S.I model  نام دارد که در هفت لایه اطلاعاتی تعریف می شود.

این لایه های اطلاعاتی توسط ECU  و بخش CAN controller  و  VAN controller  ساخته و از طریق بخش ترانسیور   ECU ارسال و دریافت می شود.

این استاندارد مبنای ارسال و دریافت اطلاعات مابین ECU  های مختلف سیستم بوده و در این استاندارد که به صورت نرم افزاری در داخل هر ECU  ساخته می شود فریمی تعریف می شود که طی آن اطلاعات به صورت سریال و با ترتیب خاصی بر روی شبکه داده ها گذاشته می شوند.

در این استاندارد تمهیدات خاصی برای جلوگیری از تداخل اطلاعات ، تعریف الویت های ارسال اطلاعات ، تعیین کد شناسایی ارتباط اطلاعات با ECU  های مختلف و ... بر اساس کدهای باینری و هگزادسیمال تعیین شده و سپس این دیتا بر روی شبکه جهت استفاده کلیهECU  های مرتبط رسال می گردد.

 

هفت لایه O.S.I model  ( Open System Interconnection )

انتقال اطلاعات در سیستم های شبکه و مولتی پلکس در در هفت لایه اطلاعاتی صورت می گیرد این هفت لایه هر یک گوشه ای از بار اطلاعات را به دوش گرفته و به هنگام ارسال اطلاعات بین ECU  ها نقش خود را بازی می کنند.

نقش اصلی این لایه ها تعریف دریچه های ورودی و خروجی اطلاعات ، تیین مسیر عبور اطلاعات ، تعیین عناصر ارسال کننده و مصرف کننده اطلاعات ، الویت های ارسال اطلاعات ، ... و در نهایت تعریف پروتکل ارتباط ECU  ها ی خودرو با یکدیگر است.

 

حال به معرفی کلی این لایه ها می پردازیم.

 

لایه 1 ، لایه فیزیکال  Physicsl : 

وظیفه این لایه انتقال نهایی اطلاعات بر روی خطوط انتقال اطلاعات یا همان شبکه مولتی پلکس است.

این لایه تنها لایه فیزیکی بوده و اطلاعات را به سیگنال های الکتریکی و یا سیگنال های الکتریکی روی شبکه را به بیت های اطلاعاتی جهت انتقال به داخل ECU  تبدیل می کند.

 

این لایه شامل تعاریفی مبتنی بر موارد زیر است  :

تعریف چگونگی حالات سیگنال ها.

تعریف خطوط انتقال و کانال های ارتباطی.

تعریف مدهای مختلف ارتباط به کانال ارتباطی Connector ها و ...

 

لایه 2 ، لایه ارتباط Link  :  

شامل زیرلایه های ( Medium Access Control ) MAC  و ( Logical Link Control) LLC می باشد و به ترتیب موارد زیر را پوشش می دهد :

مدیریت ارتباط منطقی و تسهیم اطلاعات بین ECU  های مختلف.

تعریف رفتار شبکه ( زمان بندی ، مسیر یابی و ... ).

آشکارسازی خطاها ی لایه اول.

تصحیح خطاهای لایه اول.

 

لایه 3 ، لایه شبکه Network  : 

تعیین مسیر اطلاعات برای مقصد نهایی شامل :

تعیین مسیر عبور اطلاعات در شبکه.

تعریف وظایف Contention  ها و کنترل جریان اطلاعات ما بین ECU  های مسیر.

 

لایه 4 ، لایه انتقال Transport  :

این لایه حد واسط بین انتقال اطلاعات و عملکرد بر روی اطلاعات به شرح زیر است:

تقسیم پیام ها به پیک های کوچک.

کنترل پیک های از دست رفته و یا دو بار فرستاده شده.

تصحیح خطاهای لایه های قبلی.

 

لایه 5 ، لایه هماهنگی Session  :

این لایه وظیفه سازمان دهی و سنکرون کردن اطلاعات مابین اطلاعات انتقالی بین ECU  های مختلف را به شرح زیر بر عهده دارد :

ایجاد محدودیت های لازم جهت انتقال اطلاعات یک ECU  خاص بر روی شبکه.

سنکرون سازی مجدد هنگام قطع سیم.

 

لایه 6 ، لایه آماده سازی اطلاعات Presentation  :

این لایه شکل نهایی اطلاعات تغییر یافته را تعیین می کند و شامل موارد زیر است :

تبدیل اطلاعات به کد شامل استانداردهای Motorola , Intel , ASCI , EBCIDIC ، ...

تعیین میزان ایمنی اطلاعات.

شناسایی ECU  هایی که از این اطلاعات باید استفاده کرده و تعیین میزان سطح دسترسی آن ها به اطلاعات در شبکه.

 

لایه 7 ، لایه کاربرد Application  :

این لایه سرویس های برنامه های کاربردی را بر عهده دارد:

سازمان دهی اطلاعات ساده کاربردی.

انتقال فایل های اطلاعات.

سازمان دهی پیام های صنعتی.

 

شبکه VAN

تولد شبکه VAN  مربوط به سال 1985 تا 1986 می شود.

تولید اولین قطعات آن در سال 1989 صورت گرفت و استانداردهای آن در پایان سال 1992 کامل شدند.

بدین ترتیب اولین خودروها مجهز به این شبکه در سال 1993 به بازار عرضه شدند و تولید انبوه آن در سال 1994 آغاز شد.

 

ساختار اطلاعات ارسالی در شبکه VAN

 Start  : فیلد مشخص کننده شروع ارسال اطلاعات توسط یک ECU  بوده که شامل 10 بیت است.

Identifier : 12 بیت شامل شناسایی کننده فریم و سطح الویت آن نسبت به فریم ارسالی دیگر ECU  ها.

 COM  : فیلد 4 بیتی کنترل اطلاعات.

 Informations  : فیلد اطلاعات ارسالی تا 28 بایت.

 Control  : فیلد کنترل کردن صحت اطلاعات ارسالی.

 End data  : فیلد اعلام پایان اطلاعات.

 ACK  : فیلد آگاه کننده دریافت اطلاعات توسط ECU  دریافت کننده اطلاعات.

 End  : فیلد مشخص کننده پایان ارسال اطلاعات توسط یک ECU  است

 

انواع شبکه های VAN  در خودرو پژو 206

 

شبکه VAN Body Bus  : 

این شبکه بر روی ساختاری بر مبنای استاندارد Master / Slave  استوار است.

در این شبکه BSI  به ECU  های کیسه هوا ، Com 2000 ، BSM  و سنسور باران متصل بوده و عبور مرور و کنترل اطلاعات را بر عهده دارد که به دو صورت زیر انجام می گیرد :

در صورتی که این اطلاعات تنها توسط ECU  ، Slave مصرف شود ایجاد تغییرات دیتا توسط تغییر در فریم اطلاعات انجام خواهد شد.

در صورتی که این اطلاعات می بایست توسط ECU  ، Slave  ایجاد شود تغییر در دیتا به روش پاسخ سریع

 ( Immediate Response ) انجام می شود.

این استراتژی موجب می گردد تا میزان لود شبکه کاهش یافته و از میزان پیچیدگی برای هرECU  کاسته شود ، انتقال اطلاعات در Body Bus  بر روی دو خط سیم به هم پیچیده به نام های Data  و DataB انجام می شود

 

نکته:

در خودرو پژو 206 ایران سیم های شبکه Body Bus بنا بر استانداردهای موجود همگی دارای شماره سیم های 9012 و 9013 هستند. بر حسب کانکشن های مختلف این شماره سیم ها در نقشه های مختلف با پسوندهای A,B,C,D,E,F,G,H   دیده می شوند.

 

شبکه Comfort Bus  : 

بر خلاف شبکه Body Bus   در شبکه Comfort Bus  ارتباط ECU  ها به صورت Multi-Master  می باشد و هر ECU  می تواند اطلاات فرمان و یا پاسخ را بر روی شبکه ارسال نماید.

از این شبکه جهت نمایش و اعلام اطلاعاتی مختلف از قبیل سرعت خودرو ، دور موتور ، فشار روغن ، دمای آب و ... ، نشانگرهای آلارم و خرابی سیستم و در نهایت اطلاعات مربوط به آگاهی راننده از وضعیت دمای خارج ، مصرف بنزین و ... استفاده می شود

 

تذکر

این اطلاعات به وسیله سنسورهایی که مستقیما به BSI  متصل شده اند ( مانند سنسور سطح سوخت ، یا سنسور سطح روغن و ... ) به دست آمده و یا از طریق دیگر ECU هایی که به دیگر شبکه های متصل به BSI  ارتباط دارند (  ECU   انژکتور ،  ECU  ترمز ABS ) و  استحصال می شود.

در این شبکه BSI  به ECU  های CD changer  ، سیستم تهویه ( A/C ) ، آمپر چهارگانه ، نمایشگر چند منظوره و رادیو پخش متصل است . انتقال اطلاعات در Comfort Bus  نیز بر روی دو خط سیم به هم پیچیده به نام های Data  و DataB  انجام می شود.

 

نکته

در خودرو پژو 206 سیم های شبکه Comfort  بنا بر استانداردهای موجود همگی دارای شماره سیم های 9004 و 9005 هستند.

بر حسب کانکشن های مختلف این شماره سیم ها در نقشه های مختلف با پسوند های  A,B,C,D,E,F,G,H  دیده می شوند.  

 

تذکر مهم

تنها سیستم های تهویه اتوماتیک به شبکه VAN  متصلند و تهویه غیر اتوماتیک 206 به طورمستقل عمل می کند لذا در سیستم مولتی پلکس تهویه علی رغم نصب بر روی تمامی خودروهای 206 ، آپشن محسوب می شود

 

شبکه مولتی پلکس CAN

این شبکه توسط شرکت بوش آلمان در سال 1980 معرفی شده است ، اولین قطعات این سیستم را شرکت های  Intel   و Phillips  در سال 1987 تهیه کرده اند و در سال 1991 استاندارد لازم برای استفاده از آن تهیه شده و در خودرو های مرسدس کلاسبرای اولین بار در سال 1992 استفاده شده است.

شبکه CAN  همانند شبکه VAN  بوده با این تفاوت که به جای هفت لایه استاندارد ارتباطی در خودرو تنها از دو لایه اول استفاده شده است و سرعت انتقال اطلاعات تا یک مگا بیت بر ثانیه می تواند باشد.

شبکه CAN  جهت انتقال اطلاعات از دو سیم CAN Hi  و CAN Low  استفاده می کند

 Baud rateانتقال اطلاعات درCAN Low  ، 125 Kbit / s  و در CAN Hi  ، 1 Mbit / s  می باشد.

 

ساختار اطلاعات ارسالی در شبکه    CAN  :

 

 IFS  : فضای خالی بین فریم های اطلاعات ، سه بیت 1

 SOF  : شروع فریم اطلاعات ، یک بیت 1

IDENT  :  فیلد شناسایی اطلاعات و اولویت بندی آنها ، 11 بیت

RTR  :  درخواست ارسال ( یا دریافت ) از راه دور ، یک بیت 0

 IDE  : فیلد توسعه فیلد شناسایی اطلاعات IDENT  ، یک بیت 0

 R0  : رزرو شده ، یک بیت 0

 DLC  : کد طول اطلاعات ، 4 بیت

 DATA  : اطلاعات ، تا 8 بایت

 CRC  : بیت های کنترل 15 بیت بعلاوه یک بیت 1

 ACK  : آگاه کننده دریافت اطلاعات توسط ECU  مقصد ، 15 بیت بعلاوه یک بیت 1

 EOF  : پایان فریم اطلاعات ، 7 بیت 1

 

نکته مهم :

در خودرو پژو 206 سیم های شبکه CAN  بنابر استانداردهای موجود دارای شماره سیم های 9000 و 9001 هستند.

نمونه ای از ارسال و دریافت اطلاعات در هنگام فشردن دسته راهنما یا دسته برف پاک کن همچنان که در شکل زیر مشخص است BSI  همیشه در حال ارسال اطلاعات به صورت فریم هایی به تمامی ECU  ها از جمله COM2000  است.

این عمل در هر چند میلی ثانیه یک بار انجام می شود.

تا زمانی که دسته راهنما یا دسته برف پاک کن فشرده نشده اند کار خاصی انجام نمی شود. اما به محض فشردن آن یکی از کلیدهای داخلی آن بسته می شود.

در داخل COM2000  همانند تمامی ECU  های سیستم مولتی پلکس بخش VANController وجود دارد که بلافاصله نسبت به این عمل ، عکس العمل نشان داده و با رسیدن پیام Request  از طرف  BSI  ، به طور همزمان بر روی فریم اطلاعاتی دریافتی شروع به ثبت اطلاعات می کند.

این عمل که توسط COM2000  انجام می شود ImmediateResponse  یا پاسخ سریع نام دارد.

لازم به ذکر است که به طور همزمان هر دو ECU  در یک زمان قادر به مشاهده اطلاعات روی شبکه هستند لذا BSI  بلافاصله با مشاهده تغییر در بیت های ارسالی خود به وجود پیام در دسته راهنما پی می برد. در این حال BSI پیان بعدی را که متشکل از دستور COM2000  است را بر روی شبکه می فرستد.

 

BSM که تا کنون در شبکه ساکت بود با مشاهده این پیام و با توجه به تشخیص کد شناسایی ( Identifier ) موجود در فریم اطلاعاتی متوجه می شود که پیغام مربوطه به او اختصاص دارد لذا با دریافت این اطلاعات بلافاصله برای اطمینان BSI  از دریافت اطلاعات توسط مقصد ، بر روی فریم اطلاعاتی BSI  دست برده و یکی از بیت های آن را ست می کند.

با انجام این کار BSI  مجددا به سراغ ارسال پیام برای COM2000  رفته تا شرایط جدید را سوال کند.

از طرفی BSM  نیز که دستور لازم را دریافت داشته و فورا چراغ جلو را روشن می کند.

این عملیات با سرعتی بالا بر حسب این که هر یک از قطعات بر روی کدام BUS  قرار دارند تکرار می شود.

 

طریقه سنکرون کردن ECU  ها در خودرو 206 مولتی پلکس

به طور کلی سنکرون کردن  ECU  ها در هر شبکه مولتی پلکس جهت انتقال صحیح اطلاعات امری لازم و حیاتی به نظر می رسد زیرا در صورتیکه این قطعات با یکدیگر هماهنگ نباشند بیت های ارسالی از طرف یک ECU  توسط ECU  مقصد دیده نشده و کل اطلاعات از دست می رود.

این عملیات به روش های مختلفی صورت می گیرد این روش ها شامل متدهای تکنیکی Bit stuffing , Non data , Bipolar , Biphase , NRZI , NRZ و Manchester می باشند.

روش مورد استفاده در پژو 206 روش های Stuffing برای شبکه CAN  و Manchester  برای شبکه های VAN  است.

در روش Stuffing  که در CAN  استفاده می شود ، به ازای هر 5 بیت یکسان که از طریق شبکه منتقل می شود ، ECU فرستنده یک بیت مخالف فرستاده تا تمامی ECU  ها توسط این بیت خود را با فرکانس ECU  ارسالی سنکرون کنند.

در روش Manchester  که در VAN  استفاده می شود به ازای هر سه بیت ، یک بیت 0 و یک بیت 1 ارسال شده تا طبق استاندارد VAN Controller  ، در تمامی ECU  ها همه مصرف کننده های این اطلاعات ، خود را با فرکانس ECU  فرستنده سنکرون نمایند

 

توجه

در صورت عدم هماهنگی فرکانسی ECU  های مختلف حتی با عدم آشکارسازی یک بیت از مجموع اطلاعات ، پیام ارسالی از دست خواهد رفت.

 

نکته بسیار مهم

در خودرو پژو 206 اگر یکی از سیم های شبکه CAN  را قطع کرده و یا به بدنه وصل کنیم شبکه CAN  قطع می شود ، اما در شبکه VAN  با توجه به این که تشخیص اطلاعات روی شبکه به طریق دیفرانسیلی استحصال می گردد قطع کردن یک خط و یا بدنه نمودن آن موجب قطع شبکه نشده و تنها حساسیت شبکه مذبور را نسبت به امواج مزاحم ( نویز ) بالا می برد.

 

خطوطو L

این خطوط ارتباطی که توسط یک تک سیم به BSI  و ECU  های انژکتور ، گیربکس اتوماتیک و ABS  متصلند ، توسط پروتکلی به نام KWP2000   ) Key Word  Protocol ) پشتیبانی شده و می توانند با سرعت 10 Kbit / s  اطلاعات حافظه داخلی این ECU ها را که در محلی برای حفظ معایب سیستم موجود است به سوکت عیب یابی انتقال دهد.

از طریق این خطوط می توان توسط دستگاه هایی نظیر Diag2000 و Odissee  با ECU  های مذکور ارتباط برقرار کرده و آن ها را عیب یابی و رفع عیب نمود.

این انتقال اطلاعات می تواند به صورت درخواست فعال کردن فرمانبر ها و یا درخواست خواندن عیب های ECU  های خودرو 206 باشد

 

ساختار ارسال پیام در خطوطو  L

 Fmt  : فریم فرمت.

 Tgt : آدرس ECU  یا دستگاه عیب یابی بر حسب ارسال پیام از ECU  به دستگاه عیب یابی یا برعکس.

 Src  : آدرس ECU  یا دستگاه عیب یابی بر حسب ارسال پیام از دستگاه عیب یابی به ECU  یا یرعکس.

 Sld : شماره سرویس.

Data  :  اطلاعات و پارامترها.

 CS  : چک سام تشخیص خطا.

 

نکته :

در خودرو پژو 206 مولتی پلکس سیم های این شبکه بنابر استانداردهای موجود دارای شماره سیم های:

 9006 و 9007 برای ECU  های انژکتور و گیربکس اتوماتیک

 9008 برای ECU  ، BSI

 9009 برای ECU  ، ABS

هستند که بر حسب کانکشن های مختلف این شماره سیم ها در نقشه های مختلف با پسوندنیز دیده می شوند 

اطلاعات تماس
تلفن 44273327-021
تلفن 44272171-021
موبایل 09195787327
موبایل 09195787427
واتساپ 09195787327
شبکه های اجتماعی
اینستاگرام
اینستاگرام
واتساپ
تلگرام
مجموعه مافک ( مرکز اطلاعات فنی خودرو )

مرکز آموزش : تهرانپارس

مرکز فروش : ستارخان


اول : هماهنگی

دوم : تعیین زمان بازدید

سوم : ارسال آدرس برای شما

چهارم : بازدید شما از آموزشگاه ، تعمیرگاه و مرکز فروش ما

پنجم : تایید کیفیت از سوی شما

ششم : بستن قرارداد

هفتم : پرداخت هزینه از سوی شما

هشتم : شروع آموزش یا تحویل تجهیزات از فردای قرارداد

اطلاعات تماس
تلفن ثابت 02144273327
تلفن ثابت 02144272171
موبایل 09195787327
موبایل 09195787427
واتس اپ 09195787327
تلگرام mafak_khodro
اینستاگرام mafak_khodro
اینستاگرام mafak.khodro
ایجاد شده توسط آپوق Design & Develope: APOOQ